کمتر از پنجسال از تسلط دوباره گروه طالبان بر افغانستان میگذرد؛ سالهایی که با سرکوب سیستماتیک، محرومیت زنان از تحصیل و کار، انزوای سیاسی و فروپاشی اقتصادی همراه بوده است. در این میان، جبهه مقاومت ملی بهعنوان یکی از مهمترین جریانهای مخالف، کوشیده است با تلفیق کنشهای سیاسی، دیپلماتیک و نظامی، روایتگر صدای مردم افغانستان باشد.
احمد مسعود، رهبر این جبهه، در یک گفتوگوی اختصاصی با خبرگزاری پایگاه، به ارزیابی عملکرد سالهای گذشته، چالشها، راهبردها و چشمانداز آینده این حرکت ملی پرداخته است.
جناب مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان، به شما خوشآمد میگوییم. سپاسگزاریم که وقت خود را در اختیار ما گذاشتید. مصاحبه را با این پرسش آغاز میکنیم:
آقای مسعود، با درنظرگرفتن شرایط دشوار پنج سال گذشته، بزرگترین دستاوردی که جبهه مقاومت ملی در این دوران برای مردم افغانستان به ارمغان آورده است، چه بوده؟
مسعود: پنجسال گذشته آسان نبوده است. ما در برابر گروهی ایستادیم که با زور، سرکوب و حذف مردم بر افغانستان مسلط شد. بزرگترین دستاورد جبهه مقاومت ملی این است که صدای تسلیمناپذیری مردم افغانستان را زنده نگه داشت؛ نشان داد که گروه طالبان نماینده همه مردم افغانستان نیستند و مشروعیت ملی ندارند. ما هم در میدان سیاسی، هم در عرصه بینالمللی و هم در داخل افغانستان تلاش کردیم که مسئله افغانستان فراموش نشود. شاید همه دستاوردها فوری و قابل لمس نباشد.
در نهایت زنده نگهداشتن پرچم مقاومت، جلوگیری از تثبیت کامل روایت گروه طالبان، رساندن صدای مردم به جهان، حفظ ساختار سیاسی مخالف استبداد، ایجاد امید در میان مردم و نشان دادن این حقیقت که افغانستان تسلیم نشده است. این دستاوردها شاید در ظاهر نظامی نباشد، اما از نظر تاریخی و سیاسی بسیار مهم است.
خبرگزاری پایگاه: در آغاز گفته میشد که مقاومت به یک حرکت ملی تبدیل خواهد شد، اما نتیجه عملی متناسب به آن در بعضی ولایات افغانستان کمتر و یا دیده نمیشود، مشکل را در کجا میبینید؟ چرا مقاومت در همه ولایات به حرکت ملی گسترده تبدیل نشد؟
مسعود: ما این نقد را میپذیریم که انتظار مردم بیشتر از وضعیت فعلی است. اما باید واقعبین بود، گروه طالبان با سرکوب، بازداشت، شکنجه، تهدید خانوادهها و بستن فضای سیاسی، هزینه فعالیت را بسیار بالا ساختهاند. مشکل تنها در جبهه نیست؛ مشکل در فضای خفقان، نبود حمایت خارجی، پراکندگی سیاسی، ترس عمومی و تخریب هدفمند گروه طالبان است. با آن هم، ما باور داریم که مقاومت ملی یک روند است، نه یک حادثه. این حرکت باید آهسته اما پایدار، فراگیرتر، منظمتر و مردمیتر شود.
خبرگزاری پایگاه: برخیها انتقاد میکنند که جبهه مقاومت ملی به شخص شما وابسته است، آیا یک ساختار منظم در جبهه مقاومت ملی ایجاد شده است که در کارکرد، تصمیمگیریها، پالیسی سازیها وارزیابی عملکرد ارکان جبهه نقش ایفا کنند؟
مسعود: هیچ حرکت ملی نباید به یک شخص وابسته باشد. من خود را مالک جبهه نمیدانم؛ من خود را خادم یک آرمان میدانم. جبهه مقاومت ملی دارای ساختارهای سیاسی، نظامی، رسانهی، دیپلوماتیک و مشورتی است، اما قبول دارم که این ساختارها باید نیرومندتر، شفافتر و نهادمندتر شوند. هدف ما ساختن یک نهاد ملی است، نه ایجاد محوریت فردی. اگر افغانستان آینده میخواهد، باید از فرهنگ شخصمحوری به فرهنگ نهادمحوری عبور کنیم.
خبرگزاری پایگاه: گفتههای وجود دارد که گویا برخی از فرماندهان و اعضای جبهه مقاومت ملی، از جبهه فاصله گرفتهاند، آیا فرماندهان و اعضا از جبهه مقاومت ملی فاصله گرفتهاند و یا این گفتهها مغرضانه است؟
مسعود: در هر مبارزه طولانی، اختلاف نظر، خستگی، فشار امنیتی و تغییر موقعیت افراد طبیعی است. بعضیها ممکن است به دلایل شخصی یا امنیتی کمفعالتر شده باشند، اما این به معنای فروپاشی یا پایان جبهه نیست.
گروه طالبان و حلقات مغرض همیشه تلاش میکنند اختلافات کوچک را بزرگ نشان دهند. ما دروازه گفتوگو، اصلاح و بازگشت را به روی همه نیروهای صادق باز میگذاریم.
خبرگزاری پایگاه: آیا فعالیت های سیاسی و دستاوردهای نظامی جبهه مقاومت ملی که تا کنون منتشر شده است، برای شما قناعت بخش است؟
مسعود: قناعت کامل ندارم. اگر قناعت میداشتیم، یعنی درد مردم را فراموش کردهایم. ما پیشرفتهایی داشتهایم، اما کافی نیست. افغانستان هنوز زیر حاکمیت استبداد است، زنان از آموزش محروماند، مردم در فقر و ترس زندگی میکنند. پس تا آزادی، عدالت و نظام مشروع مردمی تأمین نشود، هیچ دستاوردی برای ما کافی نیست.
خبرگزاری پایگاه: در پنج سال گذشته شما با مقامهای کشورهای مختلف دیدار داشتهاید و کنفرانسها و مجالس متعددی را برگزار کردید، نتیجه عملی این دیدارها و مجالس برای جبهه و مردم افغانستان چه بوده است؟
مسعود: هدف این دیدارها این بوده که جهان افغانستان را تنها از دریچه گروه طالبان نبیند. ما تلاش کردیم صدای مردم، زنان، جوانان، اقوام، قربانیان تروریزم و نیروهای آزادیخواه را به جهان برسانیم. نتیجه عملی آن جلوگیری از عادیسازی کامل گروه طالبان، زنده نگهداشتن پرونده حقوق بشر، ایجاد شبکههای سیاسی و معرفی بدیل مردمسالارانه برای آینده افغانستان بوده است. البته ما میدانیم که مردم نتیجه فوری میخواهند، اما دیپلماسی یک روند تدریجی است.
خبرگزاری پایگاه: آیا تا کنون کدام کشوری و یا سازمان بین المللی وعده حمایت از جبهه را داده است؟
مسعود: ما با کشورهای مختلف گفتوگو داشتهایم، اما سیاست ما این است که استقلال تصمیم ملی افغانستان حفظ شود. ما خواهان حمایت سیاسی، حقوق بشری و انسانی جامعه جهانی هستیم، اما سرنوشت افغانستان نباید ابزار رقابت قدرتهای خارجی شود. هر حمایتی که به نفع مردم افغانستان، ثبات منطقه و مبارزه با تروریزم باشد، قابل بحث است؛ اما معامله بر سر استقلال و عزت مردم افغانستان هرگز پذیرفتنی نیست.
خبرگزاری پایگاه: در صورت که جامعه جهانی به سمت تعامل بیشتر با طالبان حرکت کند، راهبرد شما چیست؟
مسعود: تعامل با گروه طالبان اگر بدون شرط، بدون حقوق بشر و بدون اراده مردم باشد، اشتباه تاریخی است. راهبرد ما این است که به جهان یادآوری کنیم ثبات با معامله با یک گروه افراطی به دست نمیآید. ما همزمان سه مسیر را دنبال میکنیم: فشار سیاسی، سازماندهی داخلی و ایجاد اجماع ملی. اگر جهان گروه طالبان را عادیسازی کند، ما صدای مردم افغانستان را بلندتر و منظمتر خواهیم ساخت.
خبرگزاری پایگاه: برخیها میگویند که با وجود شعارهای وحدت و انسجام، تا کنون مخالفان طالبان زیر یک چتر واحد گردهم نیامدند و برای همین میگویند که طالبان بدیل ندارند، نظر شما در این مورد چه است؟ آیا طالبان بدیل ندارد؟
مسعود: این سخن که گروه طالبان بدیل ندارد، خطرناک و نادرست است. مشکل نبود بدیل نیست؛ مشکل نبود فرصت برابر برای بدیلهاست. وقتی گروه طالبان همه احزاب، رسانهها، زنان، جامعه مدنی و مخالفان را سرکوب کردهاند، طبیعی است که بدیلها مجال ظهور کامل نداشته باشند. بدیل گروه طالبان یک شخص یا یک گروه نیست؛ بدیل گروه طالبان یک اجماع ملی، نظام مشروع، انتخابات آزاد، عدالت، حقوق شهروندی و مشارکت همه مردم افغانستان است.
خبرگزاری پایگاه: آیا برای تحقق اهداف جبهه مقاومت ملی جدول زمانی وجود دارد یا این مبارزه بدون افق زمانی ادامه خواهد یافت؟
مسعود: مبارزه برای آزادی همیشه با جدول زمانی دقیق قابل پیشبینی نیست، اما بدون افق هم نیست. ما باید اهداف کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت داشته باشیم: سازماندهی، اجماعسازی، فشار سیاسی، حمایت از مردم و آمادهسازی برای گذار سیاسی. اگر پنج سال دیگر هم وضعیت ادامه یابد، مسئولیت اخلاقی و ملی ما پایان نمییابد. من تا زمانی که مردم افغانستان زیر ظلم باشند، از مسیر مبارزه سیاسی و ملی کنار نمیروم.
خبرگزاری پایگاه: بعضی شخصیتها و جریانهای سیاسی گه گاهی صدا بلند میکنند که جنگ راه حل نیست، آیا مذاکره مستقیم با گروه طالبان ممکن است؟
مسعود: ما مخالف گفتوگو به عنوان اصل نیستیم؛ اما مذاکره نباید به معنای تسلیم یا معامله پشت پرده باشد. اگر گروه طالبان حقوق مردم، آموزش زنان، مشارکت سیاسی، انتخابات، قانون اساسی و پایان انحصار قدرت را بپذیرند، هر گفتوگویی باید علنی، اصولی و با ضمانت باشد. اما مذاکرهای که فقط برای مشروعیت دادن به گروه طالبان باشد، قابل قبول نیست.
خبرگزاری پایگاه: به باور برخیها روایت جبهه مقاومت ملی نیاز به نوسازی و باز سازی دارد و روایت جبهه همهگیر نیست. نظر شما در این مورد چه است؟ آیا روایت جبهه نیاز به نوسازی دارد؟
مسعود: بلی، هر حرکت سیاسی زنده نیاز به بازنگری و نوسازی روایت خود دارد. روایت ما باید تنها روایت جنگ نباشد؛ باید روایت آزادی، عدالت، زندگی، آموزش دختران، اقتصاد، کرامت انسانی و افغانستان برای همه شهروندان باشد. ما باید بیشتر با جوانان، زنان، اقوام مختلف و نسل جدید حرف بزنیم. مقاومت فقط تفنگ نیست؛ مقاومت یعنی دفاع از حق زندگی آزادانه.
خبرگزاری پایگاه: بزرگترین اشتباهات جبهه مقاومت ملی در پنجسال گذشته چه بوده؟
مسعود: ما باید شجاعت پذیرش کاستیها را داشته باشیم. شاید در بعضی موارد در ارتباط با مردم، توضیح برنامهها، ساختاردهی داخلی، هماهنگی با سایر جریانها و گسترش پیام ملی به اندازه کافی موفق نبودهایم. اینها اشتباهاتی است که باید اصلاح شود. تفاوت ما با گروه طالبان باید همین باشد: ما نقد را دشمنی نمیدانیم، بلکه فرصت اصلاح میدانیم.
خبرگزاری پایگاه: با منتقدان و نقد میانهتان چگونه است؟
مسعود: من نقد را میپذیرم، حتی اگر تلخ باشد. هیچ رهبری بدون نقد سالم نمیماند. البته میان نقد دلسوزانه و تخریب سازمانیافته تفاوت وجود دارد. نقدی که برای اصلاح باشد، برای ما ارزشمند است؛ اما تبلیغاتی که برای تضعیف روحیه مردم و خدمت به گروه طالبان باشد، چیز دیگری است. با منتقدان صادق باید گفتوگو کرد، نه دشمنی.
خبرگزاری پایگاه: پیام تان برای مردم افغانستان و جوانان کشور چیست؟
مسعود: خواستم از مردم افغانستان این است که امید خود را از دست ندهند، صدای عدالت را زنده نگه دارند و نگذارند طالبان میان مردم تفرقه ایجاد کنند. افغانستان ملک یک گروه، یک قوم یا یک تفکر نیست؛ خانه مشترک همه ماست. خبر خوش این است که تاریخ نشان داده هیچ استبدادی پایدار نمیماند. طالبان میتوانند مردم را سرکوب کنند، اما نمیتوانند آرزوی آزادی را بکشند. آینده افغانستان از آن مردم افغانستان است، نه از آن طالبان.
خبرگزاری پایگاه: ممنون و سپاس از شما جناب احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان که فرصتتان را در اختیار ما گذاشتید.
